'Design is buiten de lijnen durven kleuren'
 
Designers Karel Boonzaaijer en Kees Marcelis:
Design is het 'creŽren van dingen met bestaansrecht' en 'buiten de lijntjes durven kleuren'. Dat zeggen designers Kees Marcelis en Karel Boonzaaijer. 'Als designer, maar ook als detaillist moet je verder kijken dan alleen je eigen wereld. Nodig eens een kunstenaar uit en laat die gewoon eens een deel van de showroom inrichten. Niet om dat te verkopen, maar heel experimenteel om iets in je showroom te laten gebeuren.'
 
Voor een gesprek over design brachten we twee bekende ontwerpers bij elkaar. Karel Boonzaaijer, designer en hoogleraar aan de Fachhochschule te Aken en Kees Marcelis, winnaar van diverse design awards. Wat is de toekomst van design? Welke belangrijke aspecten spelen momenteel een rol? Een gesprek over durf, liefde voor de vorm en samenwerking.

Onlangs citeerde Kees Marcelis de uitspraak 'Durf buiten de lijntjes te kleuren' als uitdaging voor designers...
Karel Boonzaaijer: 'Dat is inderdaad een interessante gedachte. We zoeken als designers een eigen signatuur om een signaal af te geven. En dat kan nooit binnen de beperking van kaders. Zelf omschrijf ik design met het woord 'blijdschap'. Design is voor mij vormgeven met heel veel liefde. Het gaat om het creŽren van dingen die bestaansrecht hebben. Dat kan alleen wanneer je dat met liefde doet. Design is een beetje verworden tot een modewoord voor alles wat maar zwart is en aluminiumkleurig, maar het gaat veel dieper. Bij vormgeving gaat het om dienstverlening. Wanneer je de eigenheid daarbij loslaat, gaat de liefde ervoor weg en ook je bestaansrecht. Vormgeving is 'eigenheid creŽren'. We zijn bezig met mensen die hun eigen signatuur zoeken, soms ontzettend lelijk, maar soms ook ontzettend mooi.'

Vormgeving die 'ontzettend lelijk' is?
Kees Marcelis: 'Er wordt tegenwoordig veel design genoemd, waarvoor ik liever het woord 'vertrutting' gebruik. Dan moet ik op sommige beurzen heel goed kijken, wil ik daar nog iets aardigs uithalen.'
Boonzaaijer: 'We moeten het verschil maken tussen vormgevers en stylisten. Zij hebben allebei een eigen functie. Een vormgever probeert nieuwe stappen te zetten en een stylist probeert het dichter bij de mensen te brengen. Dat betekent in sommige gevallen inderdaad 'vertrutting', maar het kan ook een erg goed resultaat opleveren.'

Zijn er verschillen tussen jullie activiteiten als vormgever?
Boonzaaijer: 'Het verschil tussen Kees' werk en mijn werk is, dat hij vooral werkt voor particuliere opdrachtgevers, terwijl ik voornamelijk werk voor de industrie. Mijn opdrachtgevers kiezen heel bewust voor soberheid, rust en minimalisme.'
Marcelis: 'Juist op dat gebied heb ik een vraag voorl je. Ik ga steeds meer voor fabrikanten werken. Het voordeel is daarbij dat ik zowel voor bedrijven als voor particulieren werk, waar het in de praktijk wordt uitgevoerd. We kunnen vervolgens weer de omslag maken naar de fabricage. Ontwerp jij niet veel meer 'vanuit een nulpunt'?'
Boonzaaijer: 'Dat is een lastige vraag. Ik ben zelf immers ook een consument. Ik probeer dus ook producten te ontwerpen waar mensen blijer van worden. Maar ik probeer ook een stap voorwaarts te zetten en op experimentele wijze dingen te ontwerpen die er nog niet zijn. Momenteel ben ik me ook aan het richten op het terrein van de kunsten. Dat is een nieuw fenomeen, waarbij je heel autonoom dingen maakt die eventueel niet voor een groot publiek bestemd zijn. Wanneer je al die aspecten door elkaar weet te verweven, dan kan je heel bijzondere dingen maken.'
Marcelis: 'Ik ben zelf steeds meer met architectuur bezig en heb onlangs een hele villa opgeleverd. Op een gegeven moment maakt het niet meer uit of je een kopje aan het ontwerpen bent of een compleet gebouw. Het gaat overal om de vormgeving, hoe een lijnenspel in elkaar moet zitten.'

Is design te leren of moet het in je genen zitten?
Boonzaaijer: 'Wat er in je genen moet zitten is de liefde voor design. Je kunt leren hoe je vormen moet beheersen en hoe je gedachten moet omzetten in 3D. Wat je niet kunt leren is de honger naar design. Natuurlijk is de een meer getalenteerd dan de ander, maar het gaat bij het ontwerpen in eerste instantie om de geest. Dan kan het zelfs mijn buurvrouw zijn die zonder opleiding toch fantastische ideeŽn heeft en een passie en 'begeisterung'. Het enige is, dat je de methodiek moet beheersen. En dat kun je leren.'
Marcelis: 'Als designer, maar ook als detaillist moet je verder kijken dan alleen je eigen wereld. Nodig eens een kunstenaar uit en laat die gewoon eens op zijn of haar manier iets inrichten. Niet om dat te verkopen, maar heel experimenteel om iets in je showroom te laten gebeuren.'
Boonzaaijer: 'Dan treed je inderdaad uit je eigen wereld, zoals dat natuurlijk op keukengebied al gebeurt met bijvoorbeeld kookeilanden.'

Waar ligt dan de toekomst van design?
Boonzaaijer: 'Wanneer je het hebt over de toekomst van design van keukens en badkamers, dan kun je dat niet los zien van het totale wonen. Er komt steeds meer een mix van alle functies door elkaar heen, een mix tussen ruimten in een woning. En dat zal nog veel verder gaan, het wordt aanvullend aan elkaar.
We kijken steeds kritischer naar het klimaat in huis. Daarom wil ik ook zo graag studenten opleiden. Het gaat erom dat je hen leert hun verantwoording te nemen. Bij onze projecten speelt het milieuaspect een belangrijke rol. We zijn op zoek naar materialen die niet zo snel verarmen. De grote verantwoording die we hebben voor het milieu is inmiddels 'sexy' geworden.'
Marcelis: 'We durven er tegenwoordig als designers over te praten, zowel in de designwereld als met particuliere opdrachtgevers. Welke houtsoorten gebruik je bijvoorbeeld wel of niet? Palissander en wengť hoef je niet te ontkennen, maar je moet ze mondjesmaat gebruiken. Dat moeten wij als ontwerpers ook nog leren.'

Zijn er nog meer van dergelijke aspecten?
Boonzaaijer: 'Een ander actueel onderwerp is ergonomie. En daarnaast de vraag of iets gemakkelijk en snel schoon te maken is. Daar moeten we als designers rekening mee houden.'
Marcelis: 'Je noemt daarmee het aspect hygiŽne. Ik heb een paar projecten in SyriŽ gedaan en daar vond men Nederlanders eigenlijk maar 'viezeriken'. Want zelfs wanneer je daar van de zitkamer naar de eetkamer gaat, kom je langs een wastafel waar je eerst je handen wast. Je kunt als interieurarchitect prachtige dingen ontwerpen, maar wanneer het binnen een half jaar enorm smerig is geworden, dan heb je je werk niet goed gedaan.'

De ontwikkeling van design staat dus nog niet stil?
Boonzaaijer: 'Nee, het meeste moet nog bedacht worden. We moeten als designers steeds weer denken vanuit een kinderlijke nieuwsgierigheid.'
Marcelis: 'Het is een zaak van voortdurend associaties maken. Zoals we al op de academie leerden: welke associaties heb je bij het woord 'hangen', wanneer je een kapstok moet ontwerpen?'
Boonzaaijer: 'Ik probeer zelf in mijn ontwerpen nogal ingetogen te zijn, om ook nog iets aan de fantasie over te laten. Net als een boek, waarin je niet ieder detail van het verhaal invult. Je moet ruimte laten voor eigen fantasieŽn. Eenvoud schept ruimte voor verbeelding. Je moet als vormgever niet de pretentie hebben, dat je anderen jouw smaak kunt ontwikkelen. Hooguit reik je bouwstenen aan.'

Is er samenwerking tussen jou en anderen?
Boonzaaijer: 'Ik werk samen met Dick Spierenburg. Het leuke van een tweemanschap is dat wij elkaar het vuur aan de schenen leggen. Je moet daarbij niet proberen om een bepaalde consensus te vinden, maar elkaar confronteren en opjutten tot ideeŽn om het onderste uit de kan te halen. En dan moet je zo overtuigd zijn dat je tegen een ander zegt: het idee dat je nu hebt, moet je vasthouden. Dan moet je kijken of je uit het idee van een ander nog iets kunt halen.
Maar ik heb ook een gezamenlijk project opgezet met de Duitse kunstenaar Ilka Helmig, die bijzondere projecten doet te vergelijken met de 'inpak-kunstenaar' Christo. Dergelijke dingen hebben geen enkele functie, maar ze intrigeren me enorm. Zo kan ik inspiratie halen uit andere disciplines. Ik ga met Ilka Helmig een heel 'oerwoud' maken in een grote vliegtuighangar in Aken, met als thema 'Geef het papier terug aan de bomen'.'

Kees, herken jij je daarin?
Marcelis: 'Ik sta ook heel erg open voor een dergelijke samenwerking. Maar dan ga ik het eigenlijk wel zoeken bij mensen waar ik zelf nog heel erg tegenop kijk. Ik heb een schetsblok met meubelontwerpen en laat die vaak even zien aan een bevriende beeldend kunstenaar, Camille Meeuwsen. Die kan heel originele dingen doen en draait een prototype van mij even om, om tot iets heel verbluffends te komen.'
Boonzaaijer: 'Naarmate je als designer ouder wordt, moet je niet in de valkuil van 'gemakzucht' terecht komen. Met gedachten als 'dat weet ik wel' of 'dat is al eens geprobeerd'. Je moet de kinderlijke honger blijven voelen. Daarom hecht ik ook belang aan samenwerking met andere ontwerpers of mensen uit andere disciplines. Datzelfde geldt voor samenwerking met een technicus of met een consument; dat is fantastisch. Zo ontwierp ik in samenwerking met een wat oudere consument in Rotterdam een tafel van zes meter, waaraan ook gekookt kan worden. Prachtig om bij zo iemand ook dezelfde passie te vinden.'


Karel Boonzaaijer
Designer Karel Boonzaaijer (1948) startte zijn loopbaan als meubelmaker. Na een studie Architectonische Vormgeving aan de Hogeschool voor de Kunsten trad hij eerst in dienst van meubelproducent Pastoe. In 1980 richtte hij met Pierre Mazairac een eigen ontwerpbureau op. Sinds 2002 werkt hij samen met Dick Spierenburg onder de naam KBDS. Hij won diverse awards en was voorzitter van de Nederlandse Meubelprijzen. Sinds 2001 is hij hoogleraar Vormgeving aan de Fachhochschule te Aken (D).


Kees Marcelis
Kees Marcelis (1960) is achttien jaar werkzaam als interieurarchitect. De in het Gelderse Elst geboren Marcelis studeerde aan de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht, en volgde daarnaast opleidingen Bouwkunde en Binnenhuisadvies. Na met een compagnon een interieurstudio te zijn begonnen, stichtte hij na een jaar of acht studiokeesmarcelis te Arnhem. Hij won diverse awards.


 
 
Delen
 
KIMē Keuken & -Interieur Magazine | 2008 - mei | Pagina(s) 18,19,20,21
 
Relevante publicaties
Vertaal via Google